Euro Inox
Witamy w Euro Inox, europejskiej organizacji promocji rynku stali nierdzewnych.

 Stal nierdzewna na systemy odprowadzania deszczówki i akcesoria dachowe

G. Bröhl, Cologne

Stal nierdzewna na systemy odprowadzania deszczówki i akcesoria dachowe

1 Wprowadzenie

Ka˝dy dach potrzebuje systemu odprowadzania wody. Stwierdzenie to jest prawdziwe zarówno w przypadku dachów stromych i o niewielkim nachyleniu, jak i dla dachów p∏askich. Systemy odprowadzania wody obejmujà rynny i rury, okràg∏e lub kàtowe – i wszystkie niezb´dne akcesoria i mocowania, s∏u˝àce do zapewnienia szybkiego i ponad wszystko efektywnego przep∏ywu wody deszczowej zbierajàcej si´ na powierzchni dachu.
Publikacja ta ma stanowiç narz´dzie doboru najodpowiedniejszego typu materia∏u i sposobu wykoƒczenia powierzchni. W ka˝dym kraju, nale˝y wziàç pod uwag´ normy krajowe i obowiàzujàce praktyki handlowe.

1.1 Funkcjonalne aspekty systemu odprowadzania wody z dachu

Wadliwy system odprowadzania wody z dachu mo˝e spowodowaç znaczne uszkodzenia budynku. Uszkodzenia te mogà wynikaç ze s∏abego zamocowania, korozji, lub starzenia materia∏u. Woda deszczowa wyciekajàca z systemu odprowadzania jest typowym sprawcà szeregu problemów, takich jak:
• mokre lub zgni∏e krokwie spowodowane uszkodzonymi: okapem i rynnami
• zniszczenia struktur le˝àcych u podstaw, b´dàce wynikiem wycieków
• powa˝ne uszkodzenia konstrukcji noÊneji ok∏adzin na skutek uszkodzeƒ rynien
wewn´trznych
• elewacje mogà byç powa˝nie dotkni´te przez nieprawid∏owo dzia∏ajàce blokujàce
si´ r´kawy, syfony i rury
• brzydkie ∏aty i odpadajàcy tynk nie sà te˝rzeczà niezwyk∏à
Wycieki wody nie zawsze sà zauwa˝ane natychmiast, czasami jest to kwestia lat zanim pojawià si´ widoczne dowody wilgoci. Przez ten czas mogà powstaç dodatkowe zniszczenia (cz´sto ukryte), powa˝ne, i kosztowne do naprawienia.
Powody takich zniszczeƒ mogà byç w du˝ej mierze wyeliminowane przez u˝ycie materia∏ów o wy˝szej jakoÊci i profesjonalne wykonanie. Z powodu pierwszorz´dnej wy-trzyma∏oÊci, stal nierdzewna jest szczególnie odpowiednia na systemy odprowadzania wody. W szkodliwych warunkach Êrodowiskowych, zyski z zastosowania stali nierdzewnej stajà si´ szczególnie zauwa˝alne, poniewa˝ materia∏ posiada wy˝szà odpornoÊç na procesy starzenia.
Stal nierdzewna ma dodatkowà zalet´: mo˝e byç stosowana przy renowacjach dachów, bez wzgl´du na to z jakich materia∏ów budowlanych zosta∏ wykonany dach.
Materia∏y bitumiczne takie jak np. pokrycia wodoodporne, nie powodujà korozji stali nierdzewnej ani w bezpoÊrednim kontakcie ani poprzez kontakt ze sp∏ywajàcà wodà – jest to coÊ czego inne materia∏y nie mogà zagwarantowaç.

1.2 System odprowadzania wody jako cecha architektoniczna

Systemy odprowadzania wody sà nie tylko praktyczne, ale cz´sto sà równie˝ traktowane jako cecha architektoniczna budynku. Podczas doboru rodzaju systemu odprowadzania wody i materia∏ów na ten system, stal nierdzewna mo˝e odpowiadaç na wszystkie wymagania projektowe zarówno klientów jak i architektów.

1.3 Zalety Êrodowiskowe

Stal nierdzewna jest produktem bardzo przyjaznym dla Êrodowiska. W czasach obecnych wielu w∏aÊcicieli domów gromadzi deszczówk´ w beczkach, studzienkach i podziemnych zbiornikach, aby wykorzystaç jà do podlewania grzàdek, trawników lub do dope∏niania stawów rybnych. Dzi´ki jednorodnej pasywnej warstwie stal nierdzewna nie zanieczyszcza wody odp∏ywowej. Pasywna warstwa powoduje, ˝e stal nierdzewna nie reaguje z innymi czynnikami, nie jest przyczynà degradacji materia∏u, która mog∏aby powodowaç powstawanie zanieczyszczonych korozjà produktów.
Wp∏yw materia∏ów budowlanych na Êrodowisko jest coraz cz´Êciej uznawany za podstawowe kryterium wyboru. W niektórych krajach normy krajowe wymagajà aby informacje Êrodowiskowe i zdrowotne by∏y do∏àczone do materia∏ów budowlanych. Niektóre w∏adze regionalne ograniczy∏y ju˝ stosowanie pewnych klasycznych metali budowlanych, poniewa˝ w wyniku ich stosowania niepo˝àdanie du˝a liczba jonów mo˝e ulegaç wyp∏ukaniu do wody odp∏ywowej a w konsekwencji do uj´ç wody pitnej.
Stal nierdzewna w sposób zadowalajàcy odpowiada Êrodowiskowym kryteriom bezpieczeƒstwa. Zosta∏o to ponownie udowodnione w doÊwiadczeniach przeprowadzonych w ciàgu ostatnich 4 lat. Obejmowa∏y one wystawienie na dzia∏anie czynników zewn´trznych, oraz testy laboratoryjne na gatunkach 1.4301 i 1.4401.1) Wyniki potwierdzi∏y udowodnionà wczeÊniej neutralnoÊç tych gatunków stali nierdzewnej. Stal ta jest wykorzystywana w wielu innych zastosowaniach oprócz budownictwa, gdzie neutralnoÊç
ma kluczowe znaczenie, na przyk∏ad przy produkcji ˝ywnoÊci, przemyÊle farmaceutycznym, uzdatnianiu i przechowywaniu wody pitnej, w aplikacjach gdzie dochodzi do kontaktu ze skórà i w implantach chirurgicznych.2)
ZdolnoÊç do wspierania Êrodowiska jest kluczowym zagadnieniem przy wyborze materia∏u. Etapy: produkcyjny, u˝ytkowania i ponownego zagospodarowania powinny tworzyç zamkni´ty cykl, a jego wp∏yw na Êrodowisko powinien byç tak niski jak to mo˝liwe. Stopieƒ recyklingu stali nierdzewnej produkowanej dziÊ dochodzi do 60%.3) Po skoƒczonym okresie u˝ytkowania, materia∏y dachowe i elementy systemów odprowadzania wody ze stali nierdzewnej w 100% podlegajà ponownemu przetworzeniu. Wytrzyma∏oÊç stali nierdzewnej sama w sobie jest zaletà Êrodowiskowà, gdy˝ okres u˝ytkowania dachu ze stali nierdzewnej mo˝e byç tak d∏ugi jak u˝ytkowania ca∏ego budynku.
Stal nierdzewna jest bezpieczna dla robotników, którzy z nià pracujà. Poniewa˝ stal nierdzewna nie powoduje negatywnych skutków w trakcie u˝ytkowania, stanowi odpowiedzialny wybór dla Êrodowiska naturalnego.


2 Wybór materia∏u

Stal nierdzewna jest dost´pna w ponad stu ró˝nych typach.4) Jednak˝e na normalny system odprowadzania wody zaledwie „garÊç” spoÊród nich mo˝e byç zastosowana.
Wybór jest okreÊlony przez warunki atmosferyczne i lokalizacj´, ale równie˝ tradycje narodowe odgrywajà tu pewna rol´.

2.1 Stale chromowe nierdzewne

Stale nierdzewne chromowe sà u˝ywane do pokrywania dachów. Gatunek 1.4510 jest 17% chromowà stalà ferrytycznà, do której zosta∏a dodana niewielka iloÊç tytanu.
Taka stal jest pokrywana cynà. Ferrytyczne stale nierdzewne sà ∏atwe do odró˝nienia od stali austenitycznych, poniewa˝ sà magnetyczne. Obszerne d∏ugookresowe studia prowadzone nad funkcjonowaniem stali chromowej wykazujà jej dobrà odpornoÊç na korozj´ w obszarach o niskim zanieczyszczeniu, takich jakie mo˝na zaleêç na wsi lub w ma∏ych miastach.

2.2 Chromowo-niklowe stale nierdzewne

Popularnym gatunkiem chromowo-niklowej stali jest 1.4301. Ta stal posiada dodatki stopowe: chrom i nikiel, ma austenitycznà struktur´ i jest niemagnetyczna.
Popularnie nazywana 18/8 lub 18/10.5) Ten gatunek stali jest jak dotàd najcz´Êciej
stosowanym gatunkiem stali nierdzewnej. Jest ona u˝ywana w szerokich i ró˝norodnych zastosowaniach, Êwiadczy o tym fakt, ˝e jej udzia∏ stanowi 70% w rynku stali nierdzewnej. Nikiel zawarty w stali chromowo-niklowej czyni ten typ stali bardziej odpornym na korozj´ w kwaÊnym Êrodowisku, ni˝ stale ferrytyczne. Ponadto w znacznym stopniu u∏atwia operacje spawania i procesy kszta∏towania.
Stal chromowo-niklowa, jest odpowiednia do zastosowaƒ zarówno w miejskich jak i wiejskich obszarach, a tak˝e w normalnej atmosferze przemys∏owej. Dost´pna jest w szerokim zakresie wykoƒczeƒ powierzchni.

2.3 Chromowo-niklowo-molib-denowe stale nierdzewne

Dodajàc 2 do 2,5% molibdenu do stopu wytwarzamy gatunki takie jak 1.4401 lub ich niskow´glowe odmiany 1.4404. Rodzina ta obejmuje równie˝ gatunek 1.4571, który jest dodatkowo stabilizowany tytanem (pomimo i˝ ma on tylko drugorz´dne znaczenie na rynku dachowych systemów odprowadzania wody). Chromowo-niklowo-molibdenowe stale nierdzewne sà znacznie bardziej odporne na korozj´ ni˝ odmiany standardowe, co czyni je najlepszym wyborem dla systemów odprowadzania wody w atmosferze o wysokim st´˝eniu chlorków (na przyk∏ad blisko morza, lub w wysoko uprzemys∏owionych obszarach). JeÊli sà wymagane gatunki takie jak 1.4436/1.4432 lub stale nierdzewne z podniesionà zawartoÊcià molibdenu, te gatunki mogà byç brane pod uwag´.6)


3 Wykoƒczenia powierzchni

Stal nierdzewna daje wiele mo˝liwoÊci wykoƒczeƒ powierzchni. Wybór sposobów wykoƒczeƒ powierzchni jest bardzo szeroki, od b∏yszczàcego, prawie lustrzanego wykoƒczenia do matowego, ujawniajàcego struktur´ lub malowanego.7) Poni˝ej podane sà rodzaje wykoƒczeƒ powierzchni najcz´Êciej wyst´pujàce wÊród prefabrykowanych mocowaƒ dachów i w handlu. Z regu∏y g∏adsze i po∏yskujàce powierzchnie pomagajà zmniejszyç przywieranie brudnych czàstek i sà ∏atwiejsze do utrzymania w czystoÊci.


3.1 Standardowe wykoƒczenia fabryczne

Standardowe po∏yskujàce wykoƒczenia generalnie nazywane jako wykoƒczenie 2B, sà cz´sto u˝ywane przy produkcji dachowych systemów odprowadzania wody.
Wyglàd powierzchni mo˝e byç opisany jako lekko mleczny po∏yskujàcy, dobrze harmonizujàcy z nowoczesnymi budynkami. Matowy odpowiednik jest nazywany 2D.
We wspó∏czesnej architekturze systemy odprowadzania wody wykonane ze stali nierdzewnej ze standardowym b∏yszczàcym wykoƒczeniem dajà interesujàcy wizualny kontrast w po∏àczeniu z kolorowo glazurowanymi dachówkami lub szk∏em. Po∏ysk ten jest charakterystyczny dla stali nierdzewnej i nie mo˝e byç osiàgni´ty przez ˝aden inny materia∏. Poniewa˝ stal ze standardowym fabrycznym b∏yszczàcym wykoƒczeniem nie podlega po walcowaniu ˝adnej dalszej obróbce, jest to wykoƒczenie dajàce szczególnà efektywnoÊç kosztowà.

3.2 Standardowe matowe wykoƒczenia fabryczne

Efekt matu mo˝e byç osiàgni´ty na standardowym fabrycznym wykoƒczeniu stali przez:
• dodatkowe przepuszczenie przez walce nadajàce tekstur´, lub
• Êcieranie niszczàce przy pomocy szklanych kulek lub szklanego ˝wirku.
Zamierzone matowo-szare wykoƒczenie jest wtedy uzyskane ju˝ na poczàtku i nie podlega ˝adnym dalszym zmianom w czasie. W handlu ten typ wykoƒczenia jest generalnie dost´pny dla gatunków 1.4301 i 1.4404.

3.3 Szczotkowane i polerowane wykoƒczenia

Klasyczne szczotkowane i polerowane wykoƒczenia powierzchni sà stosowane do aplikacji rzucajàcych si´ w oczy, gdzie elementy sà dobrze eksponowane. Przyk∏adem sà tu rury opadowe, które przechodzà wewnàtrz budynku, gdzie sà w ca∏oÊci widoczne.

3.4 Stal pokrywana cynà

Gatunki 1.4510 i 1.4404 przez wiele lat by∏y produkowane z pow∏okà cynowà.
To wykoƒczenie reaguje bardzo ró˝nie z niepokrytà pow∏okà stalà nierdzewnà, w wyniku czego ulega zmianom w czasie, w sposób podobny jak powierzchnie standardowo
wykoƒczonych metali budowlanych (np. cynku czy miedzi). Generalnie zachodzi tu cz´Êciowa zmiana koloru, który stopniowo przekszta∏ca si´ w matowo-szarà patyn´.
Zró˝nicowany jest czas powstawania patyny. W przypadku komponentów cz´sto moczonych przez deszcz, szybkoÊç zmian jest znaczàco wi´ksza ni˝ w przypadku komponentów mniej wystawionych na dzia∏anie deszczu. Cynowane komponenty sà cz´sto zamawiane do starszych domów, i szeroko wykorzystywane w budynkach znajdujàcych si´ pod ochrona konserwatorskà. Stal nierdzewna pokrywana cynà jest materia∏em stosowanym w zabytkach historycznych, gdzie wodoodpornoÊç musi byç gwarantowana na d∏ugi czas, i gdzie wymagana jest harmonia ze starszymi, tradycyjnymi materia∏ami (patrz rozdzia∏ 4.3.)

3.5 Stal jasno wy˝arzana

WÊród wielu typów powierzchni sà tak˝e wykoƒczenia o wysokim po∏ysku. Stal nazywana 2R posiadajàca powierzchni´ wyglàdajàcà jak lustro, jest otrzymywana w procesie jasnego wy˝arzania. Ten typ wykoƒczeƒ jest cz´sto spotykany na ok∏adzinach elewacji i wn´trz, a tak˝e w systemach drzwi i okien.
Wykorzystanie wysoko po∏yskliwych powierzchni na systemy odprowadzania wody
wymaga kraƒcowej starannoÊci wykonania, gdy˝ nawet najmniejsze wg∏´bienie lub nierównoÊç sà dobrze widoczne. Dlatego doradza si´ aby w przypadku dachowych
systemów odprowadzania wody stosowaç je tylko w szczególnych przypadkach.

3.6 Stale malowane

Prostà i cz´sto stosowanà metodà jest nadawanie stali kolorowych akcentów, poprzez jej malowanie. DoÊwiadczenie pokazuje, ˝e ocynkowana stal nierdzewna jest dobrà bazà do malowania.
Standardowo wykoƒczona stal mo˝e byç malowana, ale zalecane jest wczeÊniejsze jej wytrawienie. Stal stopowa zawdzi´cza swojà odpornoÊç na korozj´ samoodnawiajàcej si´ „pasywnej” (chemicznie stabilnej) pow∏oce, gruboÊci kilku atomów, która nie daje wystarczajàcej przyczepnoÊci do malowania.
Przed malowaniem stal nierdzewna standardowo wykoƒczona powinna byç szorstkowana odpowiednim Êcierniwem i jeÊli konieczne, pokryta warstwà podk∏adowà.

4 Obszary zastosowaƒ

Stal nierdzewna mo˝e byç zastosowana rzeczywiÊcie we wszystkich typach dachowych systemów odprowadzania wody.

4.1 Geometria dachu

Dost´pna jest szeroka gama jakoÊciowych rynien, i akcesoriów odpowiednich jako standardowe komponenty, bez wzgl´du na to czy wymagane sà elementy okràg∏e lub o przekroju poprzecznym w kszta∏cie pude∏ka. Wszystkie rzeczywiste rozmiary dost´pne z innych materia∏ów sà te˝ dost´pne w stali nierdzewnej, w∏àczajàc w to elementy na dachy o szczególnie du˝ych lub ma∏ych rozmiarach systemów.
Nawet w przypadku rynien ukrytych, które cz´sto muszà byç specjalnie wytwarzane, wersje ze stali nierdzewnej sà dostarczane gotowe. Taki rodzaj rynien jest stosowany w rezydencjach, gdzie rynny pozostajà ukryte, lub gdzie kraw´dzie dachu sà specjalnà cechà projektu.
W budynkach handlowych, ukryte orynnowanie jest cz´sto podyktowane przez kszta∏t dachu. Dla budynków o bardziej zaokràglonych kszta∏tach, orynnowanie mo˝e byç wykonane w korespondujàcych ze sobà cz´Êciach.
Budynki handlowe sà cz´sto zlokalizowane na obszarach o pewnym stopniu zanieczyszczenia powietrza, co powoduje ˝e wysokostopowe gatunki sà oczywistym wyborem. Cz´sto wybierane sà w takich wypadkach gatunki takie jak 1.4401 lub podobne.
Szczególnie interesujàce sà projekty budynków, w których stal nierdzewna jest jedynym materia∏em, gdy˝ ˝aden inny materia∏ nie spe∏nia wszystkich wymagaƒ pod wzgl´dem wyglàdu lub odpornoÊci na korozj´.
W przypadku budynków mieszkalnych, zarówno systemy odprowadzania wody z dachu jak i okrycia na komin mogà byç wykonane ze stali nierdzewnej o tym samym wykoƒczeniu powierzchni. Tak wi´c dba∏oÊç o jakoÊç i wyglàd uzyskane przez zastosowanie szkliwionych dachówek, jest kontynuowana w systemie odprowadzania wody z dachu. Charakterystyczny efekt na kominie, orynnowaniu i rurach opadowych jest wtedy tak trwa∏y jak na dachówkach.

4.2 Systemy odprowadzania wody na dachach bitumicznych

Promieniowanie UV i wystawienie na dzia∏anie czynników atmosferycznych dachowych pokryç bitumicznych, takich jak: pokrycia pilÊniowe, pow∏oki, malowane lub z dachówek i arkusze ECB8), mogà prowadziç do procesów starzenia, które uwalniajà wysoce agresywne produkty degradacji. Niektóre metale silnie reagujà nie tylko na bezpoÊredni kontakt z materia∏ami bitumicznymi ale tak˝e na wod´ sp∏ywajàcà z powierzchni pokrytych takimi materia∏ami.
Zalecenie sformu∏owane przez Stowarzyszenie Handlowe producentów dachów radzi aby reagujàce elementy do odwadniania dachu by∏y zawsze chronione pow∏okami.
Z powodu ich ograniczonej trwa∏oÊci, pow∏oki muszà byç regularnie sprawdzane i wymieniane. Jednak˝e, zastosowanie tych pow∏ok wewnàtrz uk∏adu rur, szczególnie tych z 90° zagi´ciami nie jest ∏atwym zadaniem. W tych wypadkach stal nierdzewna jest najrozsàdniejszym rozwiàzaniem.
Wiele lat doÊwiadczeƒ pokaza∏o, ˝e stal nierdzewna jest odporna na „korozj´ bitumicznà”, nie potrzeba te˝ czasu ani pieni´dzy na zastosowanie i utrzymanie pow∏ok ochronnych. W ten sposób materia∏ o wy˝-szej jakoÊci jest kosztowo bardziej efektywnym rozwiàzaniem wed∏ug analizy kosztów cyklu ˝ycia.9)

4.3 Stal nierdzewna a zabytki historyczne

Stal nierdzewna posiada odpowiednie wykoƒczenia, które nadajà si´ do zastosowania w zabytkach historycznych. Wbrew powszechnej opinii, materia∏ nie powinien mieç jasnej lÊniàcej powierzchni. Takie wykoƒczenie w rzeczywistoÊci niew∏aÊciwie kontrastowa∏oby z wyglàdem historycznych budynków.
Matowe (ocynkowane lub matowo-walcowane) wykoƒczenie daje lepszy optyczny efekt ni˝ wi´kszoÊç tradycyjnych materia∏ów. Dzi´ki swoim antykorozyjnym w∏aÊciwoÊciom, stal nierdzewna pomaga chroniç budynki przez pokolenia przed wyciekami z systemów odprowadzania wody z dachu.


5 Wytyczne dla pracujàcych ze stalà nierdzewnà

Praca z systemami odprowadzania wody ze stali nierdzewnej jest taka sama jak praca
z systemami wykonanymi z tradycyjnych metali. W porównaniu z innymi materia∏ami budowlanymi stal nierdzewna ma znacznie wi´kszà wytrzyma∏oÊç. W rezultacie gruboÊç 0,4 do 0,5 mm jest typowo u˝ywanà gruboÊcià dla dachowych systemów odprowadzania wody. Stal nierdzewna o tej gruboÊci mo˝e byç z ∏atwoÊcià obrabiana przy u˝yciu standardowych narz´dzi i wyposa˝enia.10) Europejskie normy EN 612 ustalajà jasno te wymiary, dajàc dodatkowà pewnoÊç u˝ytkownikom, szczególnie istotnà z punktu widzenia wykonawcy.
Jest wa˝ne aby zidentyfikowaç rodzaj materia∏u i wykoƒczenie powierzchni przed rozpocz´ciem pracy. Zalecane jest przeprowadzenie testu na próbnym kawa∏ku, tak aby poznaç jak go ciàç, giàç i spawaç. Do opisu materia∏ów i wykoƒczeƒ powierzchni, nale˝y u˝ywaç tylko terminów umieszczonych w EN 10088. Potoczne okreÊlenia takie jak „stal nierdzewna” „Inox” lub „18/10” itp. nie sà wystarczajàce do jednoznacznej identyfikacji w szerokim wyborze dost´pnych rodzajów, i mogà prowadziç do niezrozumienia pomi´dzy klientem a wykonawcà.
Na rynku dost´pny jest obszerny asortyment elementów do systemów odprowadzania wody z dachu, i z ∏atwoÊcià mo˝na nabyç wymagane elementy. Do ∏àczenia materia∏u mo˝na wykorzystaç standardowe techniki w szczególnoÊci mi´kkie lutowanie i spawanie.

5.1 Narz´dzia i maszyny

Do ci´cia stali nierdzewnej najlepsze sà no˝yce do ci´cia blachy. Jak wszystkie narz´dzia muszà one byç wolne od czàstek rdzy.
Tarcze tnàce i szlifujàce oraz pi∏y obrotowe majà ograniczone zastosowanie a wysoki poziom ciep∏a powstajàcego podczas ci´cia powoduje odbarwienie. Na odbarwionych obszarach nie mo˝na zagwarantowaç wrodzonej odpornoÊci stali nierdzewnej na korozj´. Kiedy ocynowana stal nierdzewna jest ci´ta w ten sposób, cyna cofa si´, ∏atwo redukujàc nadajàcy si´ do lutowania materia∏ w tym punkcie. Obszary które zosta∏y odbarwione podczas dzia∏ania ciep∏a powinny byç odci´te r´cznie. JeÊli u˝ywane sà tarcze tnàce, muszà one byç odpowiednie do stali nierdzewnej i nie mogà zawieraç lub pozostawiaç ˝adnych niezwiàzanych czàstek ˝elaza.
Poza tym mogà byç u˝ywane wszystkie standardowe narz´dzia i maszyny w tym prasy do r´cznego i mechanicznego gi´cia i no˝yce tnàce pod kàtem prostym. Nale˝y pami´taç, ˝e przy u˝yciu wszystkich narz´dzi i maszyn nie wolno dopuÊciç do wciÊni´cia w powierzchni´ czàstek rdzy i ˝elaza. W takim przypadku zachodzi reakcja galwaniczna pomi´dzy stosunkowo „reaktywnym” ˝elazem i „nie-reaktywnà” stalà, tym samym wciÊni´te czàstki powodujà przyspieszonà korozj´. W rezultacie, korozji produkty sà one nie tylko brzydkie, ale tracà swojà „samonaprawiajàcà” si´ warstw´ w wyniku penetracji w g∏àb materia∏u.

5.2 Formowanie

Stal nierdzewna ma wy˝sze w∏asnoÊci mechaniczne ni˝ inne metale u˝ywane w budownictwie. Z tego powodu typowa gruboÊç blachy ze stali nierdzewnej na potrzeby wytwarzania systemów odprowadzania wody wynosi tylko 0,4 do 0,5 mm i jest znaczàco cieƒsza ni˝ blacha z innych materia∏ów. Operacje formowania mogà byç przeprowadzane r´cznie lub automatycznie, z zastosowaniem zwyk∏ych narz´dzi i procedur. Nale˝y jednak uwa˝aç aby nie dopuÊciç do zanieczyszczenia ˝elazem. Zestaw narz´dzi musi s∏u˝yç jedynie do stali nierdzewnej, a w przeciwnym wypadku przed u˝yciem musi byç gruntownie wyczyszczony.

5.3 Mi´kkie lutowanie

Kiedy przeprowadzane jest mi´kkie lutowanie stali, istotne jest aby u˝ywaç specjalnych topników o nast´pujàcych charakterystycznych cechach:
• receptura musi byç oparta na kwasie ortofosforowym, i
• topnik musi byç ca∏kiem wolny od chlorków.
Topniki przeznaczone do innych metali np. miedzi lub cynku, sà ca∏kowicie nieodpowiednie a nawet szkodliwe do u˝ytku ze stalà nierdzewnà. Mogà one os∏abiç lutowalnoÊç stali nierdzewnej, a z powodu zawartoÊci chlorków mogà prowadziç do korozji.
Po lutowaniu powierzchnie stali nierdzewnej muszà byç wyczyszczone i obficie sp∏ukane Êwie˝à wodà, tak by usunàç wszystkie Êlady topniku.
W szczególnoÊci przy lÊniàcych i matowo wykoƒczonych powierzchniach zalecane jest aby szwy by∏y zabezpieczone przed lutowaniem przez odpowiednie nity lub mocowania, preferowane sà ze stali nierdzewnej. Nity lub mocowania nie przenoszà ˝adnych mechanicznych nacisków, które wyst´pujà podczas procesu pasowania a dodatkowo mogà pomóc utrzymaç si∏´ po∏àczenia, nawet jeÊli jest ono przedmiotem, obcià˝eƒ np. Êniegiem, stàpania po nich ludzi, lub gdy muszà utrzymywaç zawieszone obiekty.
Do si∏ dzia∏ajàcych na po∏àczenie musi byç wliczona równie˝ rozszerzalnoÊç pod wp∏ywem ciep∏a. To ró˝nicuje gatunki stali. Wspó∏czynnik rozszerzalnoÊci cieplnej stali ferrytycznej gatunku 1.4510 wynosi 10,5, i jest porównywalny do stali w´glowej,
w przypadku gatunków austenitycznych np. 1.4301, jest wy˝szy i wynosi ok. 16,011).

5.4 Klejenie

W ostatnich latach klejenie jako metoda ∏àczenia zyska∏a akceptacj´ i zosta∏a w∏àczona do regu∏ praktykowanych przez organizacje handlowe. W dachowych systemach odprowadzania wody najpopularniejszym stosowanym spoiwem jest spoino poliuretanowe, nanoszone przy u˝yciu trójkàtnych dysz, na gruboÊç okreÊlonà przez wytwórc´. Klejone powierzchnie musza byç czyste, suche i wolne od t∏uszczu. Generalnie klejenie wymaga temperatury otoczenia powy˝ej 5°C. Podczas okresu utwardzania po∏àczenie nie mo˝e
byç poddane dzia∏aniu ˝adnych si∏. Wbrew pozorom klejenie nie jest mniej k∏opotliwe ni˝ lutowanie. Wymaga wiele wysi∏ku w projektowaniu i wykonaniu. Poniewa˝ po∏àczenia klejone sà mniej odporne na napr´˝enia Êcinajàce ni˝ ich lutowane odpowiedniki,
nale˝y unikaç napr´˝eƒ i niestarannego dopasowania, trzeba te˝ braç pod uwag´ rozszerzalnoÊç cieplnà materia∏u. Mo˝e byç zalecane wczeÊniejsze dopasowanie na nity w celu wzmocnienia po∏àczenia. Do podtrzymania po∏àczeƒ a˝ do momentu utwardzenia dost´pne sà specjalne narz´dzia. D∏ugoterminowe doÊwiadczenia z klejeniem elementów metalowych majàcych stycznoÊç z wodà deszczowà by∏y do tej pory przeprowadzane w ograniczonym zakresie.

5.5 Mocowania

Aby uniknàç ryzyka korozji galwanicznej12): klamry, Êruby, gwoêdzie i nity itp. u˝ywane do mocowaƒ elementów systemu odprowadzania wody z dachu powinny byç wykonane ze stali nierdzewnej. Wybór tego samego materia∏u pozwala upewniç si´, ˝e wszystkie cz´Êci systemu odprowadzania wody z dachu b´dà mia∏y ten sam okres u˝ytkowania.

6 Specjalne akcesoria

W odpowiedzi na szybko rosnàcy rynek,
wytwórcy dla uzupe∏nienia swojej oferty wprowadzili szeroki wybór specjalnych akcesoriów ze stali nierdzewnej. Oznacza to, ˝e systemy odprowadzania wody z dachu mogà byç zaprojektowane i w ca∏oÊci a˝ do ostatniego detalu, wykonane ze stali nierdzewnej. Przyk∏adowo oferta obejmuje ∏atwo zauwa˝alne elementy takie jak przegubowe zagi´cia rurowe i czerpaki wpustowe. Mo˝na teraz uzyskaç jednolity wyglàd zarówno dachu, systemu odprowadzania wody, komina jak równie˝ wszelkich ok∏adzin czy akcesoriów. Zadaszenia otworów wentylacyjnych czy dachowe wielokrà˝ki wentylacyjne sà dost´pne w zarówno okràg∏ych jak i kàtowych kszta∏tach. Haki zapadkowe i zabezpieczenia przed Êniegiem wytworzone ze stali nierdzewnej sà dost´pne wraz z mocowaniami do nich. Elementy zabezpieczajàce w szczególnoÊci muszà spe∏niç specjalne wymagania w zakresie ich d∏ugotrwa∏ej funkcjonalnoÊci.
Poradzenie sobie z wodà odp∏ywajàcà z balkonów jest mo˝liwe dzi´ki u˝yciu ca∏ego zakresu niewielkich elementów, takich jak: odp∏ywy, rury, kolanka i r´kawy.
Dost´pne sà równie˝ po∏àczenia ze stali nierdzewnej do po∏àczenia razem kilku mniejszych odp∏ywów, a tak˝e rur opadowych ze Êluz kontrolnych i rozdzielczych, kierujàcych wod´ do pojemników, rynsztoków, studzienek Êciekowych, lub studni ch∏onnych w ziemi.


7 Uwagi koƒcowe

Zastosowanie stali nierdzewnej w systemach odprowadzania wody jest innowacyjne, ale bynajmniej nie nowe. Dowiedziono przez lata, ˝e stal nierdzewna jest bardzo praktycznà alternatywà dla innych materia∏ów. Liczne systemy odwadniania dachu zapewniajà niek∏opotliwe u˝ytkowanie przez dziesiàtki lat, dzi´ki wybitnej wytrzyma∏oÊci i atrakcyjnoÊci materia∏u.
D∏ugi czas u˝ytkowania, korzyÊci kosztowe wynikajàce z d∏ugiego cyklu ˝ycia, estetyka, praktycznoÊç i aspekty Êrodowiskowe sà kluczowymi okolicznoÊciami przy wyborze stali nierdzewnej obecnie i w przysz∏oÊci.



1) D. Berrgren El. Al., Wydzielanie chromu, niklu i ˝elaza ze stali nierdzewnej wystawionej na dzia∏anie warunków atmosferycznych i Êrodowiskowe interakcje na te metale. Po∏àczone badania terenowe i laboratoryjne, Bruksela (Eurofer) 2004,
2) P.-J. Cunat, Stal nierdzewna – bezpieczny wybór, Luxemburg (Euro Inox) 2000 (Seria: Ârodowisko i zdrowie ludzkie, tom 1),
3) Zobacz prezentacj´: „Ponowne zagospodarowanie stali nierdzewnej”, dost´pnà na stronie Euro Inox www.euro-inox.org lub na CD-ROM
4) Zobacz: Tablic´ technicznych w∏aÊciwoÊci, Luxemburg (Euro Inox) 2004,
5) Standardowa stal nierdzewna gatunku 1.4301 jest cz´sto okreÊlana jako „18/8” lub „18/10”, poniewa˝ stop ten zawiera 18 do 19,5% chromu i 8 do 10,5% niklu. Jednak˝e w tym zakresie zawartoÊci chromu i niklu istnieje kilkanaÊcie gatunków stali. Mogà one byç ca∏kiem ró˝ne w nazewnictwie, ze wzgl´du na inne dodatki stopowe lub zawartoÊç w´gla, mogà tez ró˝niç si´ w∏as-noÊciami technicznymi. Te popularne okreÊlenia nie sà wystarczajàce do w∏aÊciwego okreÊlenia typu stali. Aby uniknàç nieporozumieƒ i reklamacji zawsze powinno byç u˝ywane oznaczenie liczbowe materia∏u lub nazewnictwo ustalone w EN 10088.
6) Dok∏adny chemiczny sk∏ad zwyk∏ych stali nierdzewnych, ich mechanicznych i fizycznych w∏asnoÊci podany jest w „Tabeli technicznych w∏asnoÊci”, która jest dost´pna na stronie Euro Inox www.euro-inox.org
7) Definicje standardowych wykoƒczeƒ zwiàzanych z EN 10088, znajdujà si´ w Przewodniku po wykoƒczeniach dla stali nierdzewnych, Luxemburg, Euro Inox 2000 (Seria Budynki, tom 1), a tak˝e sà dost´pne na stronie internetowej Euro Inox.
8) Etyleno kopolimer bitum
9) Oprogramowanie Euro Inox Analiza kosztów cyklu ˝ycia (LCC) jest narz´dziem do tworzenia zestawieƒ kosztowych cyklu ˝ycia dla zastosowania stali nierdzewnej lub innych materia∏ów. Program mo˝e byç bezp∏atnie pobrany ze strony www.euro-inox.org lub mo˝na zamówiç bezp∏atnà kopi´ na CD-ROM.
10) Przewodnik techniczny dla stali nierdzewnej na pokrycia dachowe, Luxemburg 2003 (Euro Inox Seria Budynki, tom 5), Strona 14
11) Dane w 10-6 • K-1, Przyk∏ad: z ró˝nicà temperatury o 50° Kelvina (~ stopni Celsjusza) rozszerzalnoÊç cieplna 600 cm rynny wytworzonej ze stali ferrytycznej gatunku 1.4510 (wspó∏czynnik rozszerzalnoÊci cieplnej 16,0) daje wynik 0,48 cm.
12) Zobacz te˝: Techniczny przewodnik dla stali nierdzewnej dachowej, Luxemburg, Euro Inox 2003 (Seria Budynki tom 5) Strona 13.


Stal nierdzewna na systemy odprowadzania deszczówki i akcesoria dachowe PDF: Stal nierdzewna na systemy odprowadzania deszczówki i akcesoria dachowe

odprowadzanie wody z dachu, chromowe stale nierdzewne, chromowo-niklowe stale nierdzewne,chromowo-niklowo-molibdenowe stale nierdzewne, wykończenie powierzchni,standardowe wykończenie fabryczne, standardowe wykończenie matowe, szczotkowane i polerowane, pokrywane cyną, jasno wyżarzane, malowane,geometria dachu, dachy bitumiczne, zabytki historyczne, narzędzia i maszyny, formowanie, miękkie lutowanie, klejenie, zamocowania, nachylenie, płaskie dachy, woda deszczowa,okapy, rynna, odpływ, syfon, rura opadowa, klamra, kołnierz przesuwany, otulina rury, rura przyziemna, materiały bitumiczne, pokrycia wodoodporne, odpływająca woda, beczki na deszczówkę, wypłukiwać, próby wystawiania na działanie czynników atmosferycznych, neutralność, zdolność do wspierana środowiska, wpływ na środowisko, wielkość zawrócona do obiegu, warunki atmosferyczne, chromowo-niklowa stal nierdzewna, stal o zawartości 18% chromu i 8% niklu, stal o zawartości 18% chromu i 10 % niklu, stabilizowany, tytan, stal nierdzewna chromowo-niklowo-molibdenowa,stal nierdzewna chromowo-niklowo-molibdenowa, stal o wykończeniu standardowym połyskliwym, stal o wykończeniu standardowym matowym, walce ze strukturą, ścieranie niszczące, patyna, wystawienie na działanie warunków atmosferycznych, budynki objęte ochroną konserwatorską, stal jasno wyżarzana, malowanie, rynny ukryte,niskowęglowa stal nierdzewna chromowo-niklowo-molibdenowa, komin, bitumy, pilśnia do krycia dachów, etyleno kopolimer bitum, korozja bitumiczna, zabytki historyczne, wytrzymałość, grubość, norma europejska 612, norma europejska 10088, nożyce tnące, koła, cięcie, szlifierki,zanieczyszczenia żelazem, prasy do gięcia, nożyce do cięcia pod kątem prostym, miękkie lutowanie, ortofosforowy, topnik, rozszerzanie, rozszerzalność cieplna, klej poliuretanowy, utwardzanie, naprężenie ścinające, korozja galwaniczna, klamry, śruby, gwoździe, nity, utwardzanie, przegubowe zgięcia rurowe, czerpaki wpustowe, zadaszenia wywietrzników, dachowe wielokrążki wentylacyjne , dachowe haki zapadkowe, zabezpieczenia przed śniegiem, dren, łącznik kolankowy, wyloty wentylacyjne
 English |  Français |  Español |  Italiano |  Deutsch |  Nederlands |  Svenska |  Suomi |  Polski


 all     any     exact
- Next: Stainless steel rebar: the choice of service life